گرد آورده و قوام بخشيده است . برهان ششم خلاصهء اين برهان اين است كه بنابر اصالت ماهيت لازم مىآيد كه امور غيرمتناهى به صورت امر بالفعل ، ميان دو حاصر كه مبدأ و منتهى باشد ، قرار گيرد . توضيح اين برهان محتاج به ذكر مقدماتى است : 1 - محقّقان از حكما حركت را در چهار مقوله اعراض ( كيف - وضع - اين - كم ) جايز مىدانند . وجود حركت در اين چهار مقوله مورد قبول همهء محقّقان است ، ولى صدر المتألهين از وجود حركت در اعراض ، لزوم حركت در جوهر را كشف كرده و معتقد گرديده كه حركت در اعراض ، مستند به حركت در جوهر است و شدّت و ضعف در عرض بدون حصول حركت در جوهر شيئ محال مىباشد . در مباحث حركت « اسفار » به طور مبسوط در اين باره سخن گفته و اشكالاتى را كه از ناحيهء منكران حركت در جوهر بيان شده ، به خوبى پاسخ داده است . « 1 » از آن جا كه بحث در اين موضوع از هدف رساله بيرون است ، به همين مقدار اكتفاء مىنماييم . 2 - حركت در مقوله‌اى - مثلا كيف - به اين معنى است كه موضوع حركت ( جسم ) در هرآنى فردى از مقوله را در بردارد ، از آن‌جا كه حركت « خروج الشيء عن القوّة إلى الفعل » است ، طبعا جسم پس

--> ( 1 ) . اسفار ، ج 3 ، ص 93 - 85 .